Qualcomm ได้เปิดตัว “Early Developer Preview” ของ Linux สำหรับ Snapdragon X2 ตระกูลชิป SoC สำหรับแล็ปท็อปที่ใช้สถาปัตยกรรม Armv9 โดยการเปิดตัวครั้งนี้มุ่งเป้าไปที่ผู้ดูแลดิสทริบิวชัน, นักพัฒนา Toolchain, ผู้มีส่วนร่วมในการพัฒนา Kernel และวิศวกรด้าน Hardware Enablement
โดยทั่วไปแล้ว Qualcomm มักพัฒนาโปรเซสเซอร์รุ่นใหม่สำหรับ Mobile PC (ซึ่งเป็นคำที่ Qualcomm ใช้เรียกแล็ปท็อป) โดยเน้นรองรับ Windows เป็นหลัก เรามักเห็นความคิดเห็นจากผู้ใช้ที่สอบถามเกี่ยวกับการรองรับ Linux ในข่าวผลิตภัณฑ์เหล่านี้ แต่ประวัติของ Qualcomm ในด้านการดูแล Linux นั้นค่อนข้างหลากหลาย ตัวอย่างเช่น Qualcomm เคยสาธิตการใช้งาน Debian 12และการ Upstream Linux สำหรับชิป Qualcomm Snapdragon X Elite SoC ร่วมกับ Linaro ในปี 2024 แต่จากความคิดเห็นที่พบ การรองรับยังไม่สมบูรณ์และยังไม่อยู่ในระดับเดียวกับแพลตฟอร์ม x86 อย่างไรก็ตาม สำหรับ Snapdragon X2 Series อาจมีความแตกต่างออกไป
ประกาศ Qualcomm ระบุว่า วิศวกรของบริษัทเริ่มทำงานกับ Upstream Linux ตั้งแต่งาน Snapdragon Summit 2025 เมื่อเดือนกันยายนปีที่ผ่านมา โดยจนถึงขณะนี้การดำเนินงานครอบคลุมตั้งแต่การทำ Low-level SoC Enablement ไปจนถึงการพอร์ต Linux ไปยังฮาร์ดแวร์อ้างอิงของ Snapdragon X2 Series
โดยวางแผนทยอยเปิดตัวการรองรับ Linux เป็น 3 ระยะ ดังนี้
- Initial Enablement (การรองรับเบื้องต้น)
- Boot และ System Bring-up – Qualcomm Linux รองรับ systemd-boot ในฐานะ UEFI Boot Manager สำหรับโหลดและบูต Linux Kernel
- Core I/O – รองรับ PCIe และ Qualcomm Universal Peripheral (UP) Serial Engine สำหรับ UART/I2C/SPI
- Graphics และ Display – รองรับไดรเวอร์ Mesa แบบ Open Source ได้แก่ Freedreno, Turnip และ Rusticl เพื่อใช้งาน Desktop UI, การเร่งความเร็ว Browser, งานด้านกราฟิก และ GPU Compute
- AI Acceleration – การ Upstream ไดรเวอร์ FastRPC เพื่อเปิดใช้งาน Hexagon NPU สำหรับงาน Local Inference
- Power, Thermal และ Reliability – การรองรับระบบจัดการพลังงาน ความร้อน และความน่าเชื่อถือของระบบ
- Expanded Enablement เพิ่มการรองรับฮาร์ดแวร์
- Hardware Enablement ที่ครอบคลุมมากขึ้น – เปิดใช้งาน Peripheral และ Subsystem เพิ่มเติมบน Snapdragon X2 Series
- ความน่าเชื่อถือที่ดีขึ้น
- Upstream Kernel Support ที่เพิ่มขึ้น – โดยจะมี Patch จำนวนมากขึ้นเข้าสู่ Mainline Kernel
- Production Readiness พร้อมสำหรับการใช้งานจริง
- ฟีเจอร์เพิ่มเติมที่ผ่านการทดสอบบนฮาร์ดแวร์จริง
- รองรับแล็ปท็อป Snapdragon X2 และ Hardware Variant ที่หลากหลายมากขึ้น
- ปรับปรุงความเสถียร ประสิทธิภาพ และความสมบูรณ์ให้ดียิ่งขึ้น
ประเด็นสำคัญคือ Qualcomm ไม่มีแผนที่จะรองรับ Linux Distribution ใดโดยเฉพาะ โดยจะเป็นหน้าที่ของผู้ดูแลแต่ละ Distribution ในการจัดทำ ISO Image สำหรับฮาร์ดแวร์ Snapdragon X2
Qualcomm ระบุว่าแนวทางนี้ไม่ได้มุ่งเน้นไปที่การรองรับ Linux Distribution ใดเป็นการเฉพาะ แต่ต้องการสนับสนุนนักพัฒนาที่ทำให้ Linux สามารถใช้งานบนฮาร์ดแวร์รุ่นใหม่ได้
สำหรับผู้ใช้ทั่วไปที่ต้องการประสบการณ์แบบติดตั้งแล้วใช้งานได้ทันที (Turnkey) จะต้องรอในภายหลัง เมื่อ Distribution ต่าง ๆ นำการรองรับที่ถูก Upstream เข้ามาใช้งาน โดย Qualcomm สนับสนุนให้ Community นำงานนี้ไปต่อยอดและมีส่วนร่วมในการกำหนดทิศทางในอนาคต
ปัจจุบันผู้ที่มีฮาร์ดแวร์ Snapdragon X2 สามารถทดลองใช้งาน Qualcomm Linux ได้แล้ว โดยทำตามขั้นตอนการ Build ที่ Qualcomm เผยแพร่ไว้ ซึ่งมีเส้นทางการ Build ให้เลือก 2 แบบ ได้แก่
- Prebuilt Firmware Path – Build เฉพาะ Debian Operating System Layer ขณะที่ Firmware จะมาในรูปแบบ Binary ที่สร้างไว้ล่วงหน้า
- Full Firmware Path – Build Firmware จาก Source Code ก่อน จากนั้นจึง Build Debian Layer โดยวิธีนี้จำเป็นต้องมีบัญชี Qualcomm Developer ที่ลงทะเบียนไว้
ผู้ใช้ส่วนใหญ่น่าจะเลือกวิธีแรก โดยสามารถดาวน์โหลด Code ที่จำเป็นจาก GitHub และ Build Debian 13 Image ด้วยเครื่องมือ debos ซึ่งมีขั้นตอนอยู่หลายขั้นตอน ดังนั้นควรทำตาม Build Instructions ของ Qualcomm อย่างละเอียด
ขณะนี้ยังไม่พบ Screenshot หรือวิดีโอสาธิตการทำงานของ Image รุ่นปัจจุบัน แต่ Qualcomm ได้สาธิต Linux บน Snapdragon X2 ในงาน Snapdragon Summit ที่เมืองเมาอิ รัฐฮาวาย ระหว่างวันที่ 22–24 กันยายนที่ผ่านมา การประกาศ Linux สำหรับ Snapdragon X2 ครั้งนี้เกิดขึ้นหลังจาก Qualcomm ให้คำมั่นว่า Qualcomm Linux 2.0 สำหรับแพลตฟอร์ม Dragonwing IoT จะใช้แนวทาง “Upstream First” ซึ่งน่าสนใจว่าการเปลี่ยนแนวทางครั้งนี้จะส่งผลต่อการรองรับ Linux ของแพลตฟอร์ม Qualcomm ในระยะยาวอย่างไร
แปลจากบทความ : Qualcomm releases Linux developer preview for the Snapdragon X2 Series
บรรณาธิการข่าวและบทความภาษาไทย CNX Software ได้มีความสนใจในด้านเทคโนโลยี โดยเฉพาะ Smart Home และ IoT